Từ những hạt gạo nếp cái hoa vàng, hạt lạc, hạt vừng và những sản vật dân dã của đồng quê, người dân làng Nguyễn đã tạo nên một sản phẩm đặc biệt – bánh cáy. Trải qua hàng trăm năm, nghề làm bánh cáy không chỉ trở thành sinh kế mà còn là một phần ký ức, văn hóa và niềm tự hào của người dân địa phương. Trong dòng chảy hiện đại, làng nghề đang từng bước đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng và phát triển sản phẩm theo hướng OCOP, đưa hương vị truyền thống vươn xa.

Từ câu chuyện về người tổ nghề đến thương hiệu làng Nguyễn
Làng Nguyễn, nay thuộc xã Đông Hưng, tỉnh Hưng Yên, là vùng đất nổi tiếng với nghề làm bánh cáy, kẹo lạc. Trước khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, địa danh này thuộc xã Nguyên Xá, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình. Nghề làm bánh cáy đã được ghi nhận trong các tư liệu, bài viết của địa phương và gắn với câu chuyện về bà Nguyễn Thị Tần – người được dân làng tôn là tổ nghề bánh cáy.
Câu chuyện về nguồn gốc bánh cáy được lưu truyền dưới nhiều dị bản, điểm chung trong các tư liệu địa phương là nghề bánh cáy gắn chặt với làng Nguyễn và được người dân gìn giữ qua nhiều thế hệ. Khu đền thờ, từ đường và lăng mộ bà Nguyễn Thị Tần đã được công nhận là di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh năm 2014, trở thành một địa chỉ gắn với việc tìm hiểu lịch sử nghề bánh cáy.
Từ một món bánh được làm chủ yếu vào dịp lễ, Tết, bánh cáy dần trở thành sản phẩm hàng hóa. Ngày nay, bánh cáy làng Nguyễn không chỉ hiện diện trong mỗi gia đình địa phương mà còn được đưa đi tiêu thụ ở nhiều tỉnh trong cả nước.
Những người giữ lửa nghề truyền thống
Ẩn sau chiếc bánh nhỏ bé là cả một quy trình chế biến đòi hỏi sự khéo léo, kiên trì và kinh nghiệm của người thợ. Nguyên liệu quan trọng nhất là gạo nếp cái hoa vàng. Ngoài ra còn có lạc, vừng, gừng, mỡ lợn, dừa, mứt bí, gấc, dành dành, đường hoặc mạch nha và một số nguyên liệu tạo hương vị tùy công thức của từng cơ sở. Các nguyên liệu được lựa chọn, sơ chế riêng trước khi phối trộn.
Điều làm nên sức sống của bánh cáy làng Nguyễn không chỉ là công thức mà còn là những con người đã dành cả cuộc đời để giữ nghề. Nhiều gia đình, nghề làm bánh được truyền từ cha mẹ sang con cái. Mỗi gia đình có một bí quyết riêng trong cách pha chế và nấu bánh; chỉ cần nhìn “con cáy” – những thành phần nhỏ tạo màu và kết cấu trong bánh – cũng có thể nhận ra sự khác biệt giữa các cơ sở.
Ngày nay, bên cạnh phương pháp sản xuất truyền thống, nhiều cơ sở đã đầu tư máy cán, máy cắt, máy trộn, máy đóng gói và các thiết bị sản xuất khác để sản xuất bánh cáy giúp giảm sức lao động, nâng cao năng suất, đồng thời cải thiện điều kiện vệ sinh và tính đồng đều của sản phẩm.
Từ sản phẩm truyền thống đến sản phẩm OCOP
Chương trình OCOP mở ra một hướng tiếp cận mới đối với những sản phẩm truyền thống như bánh cáy. Thay vì chỉ dựa vào danh tiếng của làng nghề, sản phẩm cần được chuẩn hóa về chất lượng, hồ sơ, bao bì, nhãn mác, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và câu chuyện sản phẩm.
Bánh cáy làng Nguyễn có lợi thế lớn về nguồn gốc địa danh, lịch sử nghề, câu chuyện tổ nghề, nguyên liệu bản địa và giá trị văn hóa. Đây chính là những yếu tố có thể tạo nên bản sắc riêng trong quá trình xây dựng sản phẩm OCOP.
Hiện nay tại xã Đông Hưng có có nhiều sản phẩm bánh cáy được công nhận OCOP như: Thiên Đức, Đình Mạnh, Trường Hằng, Việt Hương, Vạn Phúc trong đó có bánh cáy Thiên Đức đã được công nhận OCOP 4 sao từ năm 2020 và tiếp tục được tỉnh giới thiệu trong hệ thống quảng bá đặc sản OCOP hiện nay.
Để bánh cáy tiếp tục lan tỏa hương quê
Từ những nguyên liệu giản dị của đồng quê, qua bàn tay của người thợ, bánh cáy làng Nguyễn đã trở thành một sản phẩm mang dấu ấn riêng của vùng đất Đông Hưng và quê lúa Thái Bình xưa, nay thuộc tỉnh Hưng Yên.
Giá trị của bánh cáy hôm nay không chỉ nằm ở một món ăn ngon. Đó còn là câu chuyện về lịch sử, về người giữ nghề, về những gia đình đã truyền nghề qua nhiều thế hệ và về quá trình một sản phẩm nông thôn từng bước chuyển mình thành hàng hóa có thương hiệu.
Trong thời gian tới, việc tiếp tục chuẩn hóa chất lượng, đổi mới công nghệ, xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường và phát triển sản phẩm OCOP sẽ là những hướng quan trọng để nâng cao giá trị bánh cáy làng Nguyễn.
Tác giả bài viết: Chi cục Phát triển nông thôn
Nguồn tin: Lê Thị Bích Liên (đưa tin bài + ảnh)
VĂN PHÒNG ĐIỀU PHỐI CHƯƠNG TRÌNH NÔNG THÔN MỚI HƯNG YÊN
Địa chỉ: Số 01 Đường Nguyễn Lương Bằng - P. Hiến Nam - TP. Hưng Yên - Tỉnh Hưng Yên
Số điện thoại: 02213.3512388/ 02213.3511068
Đang truy cập: 5
Hôm nay: 2959
Tổng lượt truy cập : 4960992